Waarom mediteren? 4 voordelen voor meer rust in je hoofd

Je ligt ’s avonds in bed, maar kunt moeilijk in slaap vallen. Je denkt na over een gesprek van die dag, maakt je zorgen over morgen en bedenkt ondertussen alles wat nog moet gebeuren. Hoe moe je ook bent, echt ontspannen lukt niet.

Overdag merk je dat je snel geprikkeld of geïrriteerd raakt. Je bent streng voor jezelf, vindt het lastig om voor jezelf op te komen of hebt de neiging om anderen steeds tevreden te willen houden. Ondertussen blijft het maar malen vanbinnen.

Je verlangt naar rust, maar weet niet goed hoe je die kunt vinden.

Mediteren helpt je om anders met je gedachten en gevoelens om te gaan, spanning los te laten en het contact met jezelf te verstevigen.

In dit artikel lees je wat meditatie voor je kan betekenen.

Wat is meditatie?

Meditatie is een manier om je mind bewust te trainen. Je kan meditatie vergelijken met sporten. Maar door regelmatig te mediteren, train je niet je spieren, maar je aandacht en bewustzijn.

Tijdens het mediteren oefen je om op te merken wat er speelt in je lichaam en in je gedachten en gevoelens. Een veel voorkomend misverstand is dat je niet mag denken tijdens het mediteren; dat het blanco en stil moet zijn vanbinnen. Maar denken is juist heel menselijk. Bij meditatie draait het daarom om het opmerken van wat zich vanbinnen aandient, zonder er direct in meegezogen te worden.

Onrust ontstaat wanneer je je automatisch laat meeslepen door gedachten en gevoelens of wanneer je bepaalde gedachten, emoties of sensaties in je lichaam afwijst, bestrijdt of probeert te negeren.

Wanneer je regelmatig mediteert, zul je na verloop van tijd merken dat je:

• eerder opmerkt dat je gespannen raakt;
• minder snel meegaat in piekergedachten;
• bewuster reageert in plaats van automatisch;
• gemakkelijker tot rust komt;
• meer aanwezig bent in het moment.

Meditatie is geen snelle oplossing, maar een oefening die zich geleidelijk verdiept. Stap voor stap ontstaat er meer ruimte om bewuster, rustiger en met meer aandacht te leven.

Hieronder lees je 4 manieren waarop regelmatig mediteren je helpt meer rust, balans en bewustzijn in je dagelijks leven te ervaren.

1. Meditatie helpt je om stress te verminderen

Je kunt soms spanning of stress ervaren door je werk, relaties, verantwoordelijkheden, financiële zorgen of het drukke dagelijkse leven.

Een beetje stress is niet meteen een probleem. Maar wanneer je voortdurend ‘aan’ staat en weinig tijd hebt om te herstellen, kan de spanning zich opstapelen.

Misschien merk je dat je:

• slecht slaapt;
• snel geïrriteerd bent;
• moeite hebt om te ontspannen;
• gespannen spieren hebt;
• veel piekert;
• sneller emotioneel reageert;
• voortdurend vermoeid bent.

Door te mediteren druk je op de pauzeknop. Door bewust je aandacht naar je ademhaling of je lichaam te brengen, geef je jezelf de kans om even te vertragen.

Je haalt niet alle druk uit je leven. Wel leer je eerder herkennen wanneer de spanning oploopt. Daardoor kun je sneller bijsturen en beter voor jezelf zorgen.

2. Je leert anders omgaan met een druk hoofd

Je herkent het vast en zeker: je begint met één gedachte en voor je het weet ben je bezig met 10 andere onderwerpen. Je denkt terug aan het verleden (je wenst dat je iets in het verleden anders had aangepakt) of maakt je zorgen over de toekomst (gaat helemaal op in het maken van plannen). Ondertussen verlies je de connectie met het huidige moment. In het boeddhisme wordt dit de ‘springende aap geest’ genoemd: je aandacht springt van de ene gedachte naar de andere. Het is hoe een ongetrainde mind werkt.

Door te mediteren oefen je om je aandacht steeds opnieuw terug te brengen naar het hier en nu. Bijvoorbeeld naar je ademhaling of je lichaam. Elke keer dat je merkt dat je bent afgedwaald en terugkeert naar je ademhaling of je lichaam, ben je aan het mediteren. Je hoeft jezelf dus niet te veroordelen wanneer je gedachten afdwalen. Juist dat opmerken ís een belangrijk onderdeel van meditatie.

Wanneer je regelmatig mediteert, ontstaat er na verloop van tijd meer ruimte tussen een gedachte en jouw reactie daarop. Je wordt minder makkelijk door iedere gedachte meegesleept. Zo ontstaat er rust in je hoofd.

3. Je krijgt meer inzicht in je emoties

Emoties kunnen intens zijn. Soms druk je ze weg omdat je er niet bij wil stilstaan. Op andere momenten nemen ze je volledig over en kun je helemaal opgaan in een bepaald gevoel.

Meditatie nodigt je uit om emoties op te merken zonder ze meteen te analyseren, weg te duwen of erop te reageren. Je kunt bijvoorbeeld leren herkennen:

• waar je spanning in je lichaam voelt;
• welke situaties bepaalde emoties oproepen;
• welke gedachten samengaan met je gevoelens;
• wanneer je jezelf streng toespreekt;
• wat je op dat moment nodig hebt.

Dat betekent niet dat je emoties altijd verdwijnen. Wel kun je er bewuster mee leren omgaan. Je hoeft niet ieder gevoel direct op te lossen. Soms helpt het al om te erkennen: ik voel verdriet, er is spanning in mijn lijf, of ik merk dat ik boos ben.

Door gevoelens toe te laten, kunnen ze vaak beter door je heen bewegen. Je bouwt meer emotionele veerkracht op en reageert minder vaak op de automatische piloot. Je bewaakt beter je grenzen, snauwt minder snel een ander af en reageert minder snel geïrriteerd of boos – reacties waar je achteraf spijt van kunt krijgen.

4. Je komt dichter bij jezelf

Veel mensen zijn gewend om verschillende rollen te vervullen. Je bent misschien ouder, partner, werknemer, collega, vriend(in) of mantelzorger. In al die rollen probeer je te voldoen aan verwachtingen en verantwoordelijkheden.

Maar wie ben je wanneer je even niets hoeft te doen, te bewijzen of op te lossen?

Regelmatig mediteren helpt je hiervan bewust te worden. Je krijgt een dieper inzicht in wat je voelt, wat je belangrijk vindt en waar je te ver van jezelf bent afgeraakt.

Dat kan confronterend zijn. Misschien ontdek je dat je al langere tijd over je grenzen gaat. Of dat je keuzes maakt uit angst, gewoonte of de behoefte om anderen tevreden te houden.

Tegelijkertijd kan dit inzicht bevrijdend zijn. Je krijgt de mogelijkheid om patronen te herkennen en andere keuzes te maken. Zo helpt mediteren je om meer trouw te zijn aan jezelf en liefdevoller en vriendelijker in het leven te staan.

Meditatie en boeddhistische wijsheid

Meditatie heeft een belangrijke plaats binnen het boeddhisme. Een belangrijk uitgangspunt is dat je niet alles wat je denkt of voelt voor waar hoeft aan te nemen. Gedachten en emoties komen en gaan. Door ze met aandacht te observeren, kun je ontdekken dat je ‘veel meer’ bent dan wat er op dit moment in je hoofd gebeurt.

Meditatie en psychologie

Ook buiten het boeddhisme wordt meditatie beoefend. In de moderne westerse psychologie wordt bijvoorbeeld gewerkt met mindfulness: het bewust aanwezig zijn bij je ervaring, zonder direct te oordelen.

Wetenschappelijk onderzoek naar mindfulness en meditatie laat zien dat regelmatig oefenen bijdraagt aan onder andere:

• het verminderen van stress;
• betere aandacht;
• meer emotionele balans;
• minder piekeren;
• een groter gevoel van innerlijke rust;
• het ervaren van meer geluk.

De effecten verschillen uiteraard wel per persoon. Meditatie neemt pijn niet weg en dient niet als vervanging voor medische of psychologische behandeling. Toch kan meditatie in veel situaties een waardevolle aanvulling op de behandeling vormen of daarvan deel uitmaken. Door te mediteren word je namelijk sterker en veerkrachtiger vanbinnen, waardoor je makkelijker met lastige situaties om kan gaan en meer rust en vrede ervaart in je dagelijkse leven.

Een voorbeeld uit mijn praktijk

Ellen mediteerde via een meditatie app, maar vond mediteren lastig omdat ze haar ervaringen niet goed kon plaatsen. Omdat haar hoofd overvol bleef, startte ze een 1-op-1-meditatietraining bij mijn praktijk.

Ik begeleidde haar in hoe je mediteert, wat meditatie inhoudt (de filosofie en de wetenschap) en hoe je een fijne meditatieroutine opbouwt. We stonden stil bij de valkuilen en hoe je merkt dat je vooruitgaat. En we mediteerden samen tijdens de sessies.

Inmiddels mediteert Ellen elke ochtend en avond vijf minuten. Ze piekert minder en weet hoe ze haar innerlijke rust terugvindt als haar gedachten op hol slaan, want ze heeft nu de juiste tools.

Wil je ook leren mediteren?

Verlang je naar meer innerlijke rust, maar lukt het je niet om uit je hoofd te komen. Of merk je dat je steeds opnieuw in dezelfde gedachten en reacties terechtkomt? En vind je het de hoogste tijd dit patroon te doorbreken? Laten we samen onderzoeken welke vorm van meditatie bij jou past en hoe je een fijne meditatieroutine opbouwt.

Wil je meer weten over de 1-op-1 meditatietraining? Stuur dan nu een bericht met meditatietraining en ik neem binnen 24 uur contact met je op. Of boek direct een kosteloos kennismakingsgesprek.

Veelgestelde vragen over meditatie

Disclaimer: Meditatie kan ontspanning en bewustwording ondersteunen, maar vervangt geen professionele behandeling. Heb je psychische klachten of een diagnose, zoals een bipolaire stoornis, psychosegevoeligheid of ernstige depressie? Overleg dan eerst met je huisarts, psycholoog, psychiater of therapeut voordat je zelfstandig gaat mediteren.